A | B | C | Ç | D | E | F | G | H | I | İ | K | L | M | N | O | Ö | P | R | S | Ş | T | U | Ü | V | Y | Z
Üçoklar – Türk mitolojisinde “yersel boylar”ı (arzi kavimleri) ifâde etmek için kullanılan bir
kavramdır. Bunlar, Oğuz Han’ın ilk (yerden çıkan) eşinden olan üç oğlu ve onlardan türeyen
boylardır.
Yerle ilgili unsurları temsil ederler. Burada dikkate değer olan husus Gök kavramının yerin bir
parçası sayılmış olmasıdır. Bu durum Yaratılış çağlarında Gök ve Yer’in ayrışmadığı bir bütün
olduğu anlayışını akla getirmektedir. Diğer bir görüşe göre ise burada kastedilen Uzay değil Hava
yâni atmosferdir. Bu da Gök-Kal tabirini hatırlatmaktadır.
Ülgen – Türk ve Altay mitolojisinde İyilik Tanrısıdır. Ülken (Ülgön) Han ve Moğolcada Ulgan
Han. Göğün 16. katında yaşar. Kayra Han’ın oğludur.Türk mitolojisinde (Tengricilik döneminde)
Türklerin iyilik tanrısıdır. Tek Tanrı inancında Göktanrı’nin oğlu ve gökyüzünün hükümdarı olarak
görülmüştür. Bai Ulgan, Ulgan gibi adlarla Sibirya kavimlerince de yaratıcı tanrı olarak anılır.
Altaylar’da Adakutay, Yakutlar’da Ak Toyun sıfatlarıyla da tanınır.
Üliger (Moğolca: Улгэр) – Moğol ve Buryat halk kültüründe masalları ve mitolojik öykülere
verilen genel bir addır. Buryatlar ve diğer Sibirya kabîleleri arasında sözlü geleneklerinin önemli
bir parçasıdır ve diğer fonksiyonları arasında, Budist öykülerini1 sözlü olarak iletmek için de
kullanılmıştır. Sözlü gelenek göz önüne alındığında, Moğol literatüründe ağızdan ağıza aktarılan
öykülerin önemli bir kısmını oluştururlar. Olağanüstü öykü, masal demektir. Söylencelerden ve
nesilden nesile aktarılagelen öykülerden oluşur. Bu öyküler, “Ülgerci” veya “Üligerçin”
(İngilizce: ulgerchi veya uligershin) denilen öykücüler tarafından özellikle yaylı enstrümanlar
eşliğinde okunur
Üren Han – Türk ve Altay mitolojisinde Hasat Tanrısı. Ürünlerin bereketli olmasını sağlar. Hasat
mevsiminde ekinlerin harman edilmesinde çiftçilere kolaylık ve güç verir. Harman aletlerinin
İyelerini (koruyucu ruhlarını) o gönderir.
Ürüng Ayığ Toyon (Ürüñ Ayığ Han) – Türk, Altay ve Yakut mitolojilerinde Gökyüzü Tanrısı.
Ürüng Ay Toyon olarak da söylenir. Ayığ Han veya Ayıh Han olarak da bilinir.
Ürüng Ağar Toyon (Ürüñ Ağar Han) – Türk, Altay ve Yakut mitolojilerinde Canlılar Tanrısı.
Yeryüzündeki tüm sürecin işleyişinden, insanlardan ve diğer canlılardan sorumludur. “Ürüng Ar
Toyon” şeklinde de söylenir. “Ağar Han” olarak da bahsedilir.
Üygül – Yakutların Tengricilik inancında Ulu Toyun’un büyük oğuludur. İyilik Tanrısı olarak
görünür. Yüceliği, üstünlüğü ve büyüklüğü sembolize eder.
Üzüt – Türk ve Altay halk inanışında can. Özüt veya Öz (Ös) de denir.
Terimler etimolojisi ve hakkında daha geniş bilgi için bkz. Karakut, Deniz. (2012). Türk Söylence Sözlüğü. Dijital Baskı.
A | B | C | Ç | D | E | F | G | H | I | İ | K | L | M | N | O | Ö | P | R | S | Ş | T | U | Ü | V | Y | Z
